راهنمای پروژه معماری

 ساختمان غول ماشين سازي آلمان(بي ام دبليو) را يك مهندس معمار زن طراحي كرد و ساخت.اين سازه،در نهايت پيچيدگي طراحي شده است.
در سال 2002، غول ماشين‌سازي آلمان، شركت «بي ‌ام دبليو» براي احداث ساختمان مركزي كارخانه در «آرت اسكرتز» در شهر لايپزيگ آلمان، سرمايه‌گذاري هنگفتي كرد. ساختماني با ارزش 55/1 بيليون دلار كه حدود 5000 كارمند و كارگر و مهندس با فعاليت روزانه خود ، بيش از 650 عدد ماشين «بي ‌ام دبليو» مدل دو در _ اسپرت _ توليد مي‌كنند.

اين كمپاني، معمار برجسته خانم «زاها حديد» را كه موفق به كسب مدال افتخار «پريتيزكر» شده براي ساخت اين سازه برگزيد. طرح‌هاي پيچيده «حديد» در طراحي‌هاي معمول كارخانه تحول جديدي به وجود آوردند. يك سازه مركزي، قسمت‌هاي مربوط به مديران و كارگران را با استفاده از ريل‌هاي معلق حمل قطعات به هم وصل كرده است.

«زاها حديد» رشته منسجمي در ساختمان مركزي «بي ام دبليو» ايجاد كرده كه مردم و ماشين‌ها در كنار هم قرار گرفته‌اند.عماران نمي‌توانند با توجه به اشتياق خود در نوآوري و خلاقيت در ، به ساخت سازه‌هاي صنعتي بي‌توجه باشند.

 حديد مي‌گويد: «ما به نوآوري و ابداع معتقديم و براي نيل به اين هدف شركت بي ‌ام دبليو، استقامت و طاقت بسياري در واگذاري اين پروژه به ما نشان داد.»ساختماني كه حديد طراحي كرده است، هيچ مشابه قبلي نداشته و وي با ذهنيتي كاملا جديد دست به ساخت اين سازه اعجاب‌انگيز زده است.

كارخانه از يك مجموعه سه عضوي تشكيل شده است. اين سه ساختمان از سه نقطه مركزي توسط خط توليد به هم متصلند. ساخت اوليه اين كارخانه در املاك خصوصي «بي ‌ام دبليو» آغاز شده و در سال 2004 به بهره‌برداري رسيد.

بدنه‌هاي نيمه تمام اتومبيل‌ها و قطعات مختلف ماشين روي تسمه انتقال دهنده كه مانند ارابه‌اي آنها را حمل مي‌كند قرار مي گيرند.اين قطعات به آرامي و بدون ايجاد سر و صداي مزاحم و آزاردهنده، در بخشي از مسير خود به سمت قسمت‌هاي تكميل كننده، از بالاي غذاخوري و محل استراحت كاركنان عبور مي‌كنند.

اين نقاط مشترك محل عبور قطعات و سير مراحل تكميلي هستند:
قسمت ساخت بدنه‌هاي نيمه تمام (645000 فوت مربع)، قسمت رنگ (270 هزار فوت مربع) و در آخر محوطه وسيع اتصال قطعات (يك ميليون و 75 هزار فوت مربع)، كه در آن جا قطعات رنگ شده به هم وصل شده و در انتها به صورت اتومبيلي لوكس و گران‌قيمت از خط توليد خارج مي‌شوند.

ساختمان مركزي مانند مركز عصبي يا مغز كل كارخانه عمل مي‌كند. رشته‌هاي فعاليت ساختمان‌هاي ديگر در اين نقطه به هم وصل شده و عملا از اين ساختمان منشعب مي‌شوند.

اين استراتژي طراحي در مسيرهاي گذر مردم و كارمندان (زماني كه صبح‌ها به سر كار مي‌روند و زماني كه براي صرف غذا از محوطه خارج مي‌شوند) استفاده شده است. بينندگان به بهترين شكل دور تسلسل و پيشرفت خط توليد قطعات را كه به صورت افقي و معلق در فضا قرار گرفته، مشاهده مي‌كنند.

با ديدن روند مذكور اين فكر به بيننده القاء مي‌شود كه گويي همه قسمت‌هاي مستقل از اين قسمت كارخانه شبيه‌سازي و توسط موتوري قدرتمند متحرك شده و در بخش مركزي ظهور پيدا مي‌كند. در حقيقت عملكرد به گونه‌اي است كه تمام حركات و اعمال از يك قيف رد شده، در آن فشرده و عصاره حاصل از آن بين سه قسمت ديگر مجددا پخش مي‌شود: بدنه اوليه، قسمت رنگ، و بخش سرهم كردن قطعات.

در يك توصيف كلي وقتي بيننده به اين ساختمان نگاه مي‌كند سازمان‌دهي مراحل مختلف از جمله فعاليت‌هاي عادي و عمومي كارمندان، تا فعاليت تخصصي ماشين‌هاي خودكار از جلو تا وسط ساختمان قابل تشخيص است. سردر اصلي مانند چتري از دو طرف به ستون‌هايي محكم چفت شده است.

افرادي كه در ورودي درهاي اصلي مستقر هستند، حركت قطعات ماشين‌ها را به صورت كاملا برهنه مشاهده مي‌كنند. اين ورودي به افراد اجازه مي‌دهد تا به قلب كارخانه نفوذ كرده و امكان ديد را براي آنها فراهم مي‌كند.

طراحي ويژه و نورپردازي زيباي قسمت ورودي و مركزي به صورتي است كه فضاي ورودي را بدون مشكل و بدون صرف هزينه و اتلاف انرژي برق، نمايان مي‌سازد. استراتژي اوليه طراحي اين فضا به صورتي است كه قسمت برش و طبقات هم كف و طبقه اول به صورتي پيوسته به هم متصل باشند.

دو صفحه مجزا كه به شكل تراس طراحي شده، از شمال به جنوب و از جنوب به شمال امتداد يافته تا همه چيز از قسمت مركزي طبقه اول قابل دسترسي و رويت باشد. در انتهاي اين مسير معلق، قسمت بازرسي قرار گرفته كه توجه هر بيننده‌اي را به خود جلب مي‌كند. قسمت‌هايي كه تكميل شده‌اند به اين قسمت وارد شده و پس از كسب اطمينان در كيفيت آنها به قسمت اتصال مستقل مي‌شوند.

زها ( زاها ) حدید در تاریخ ۳۱ اکتبر ۱۹۵۰ در بغداد به دنیا آمده است. ایشان مدرک ریاضیات خود را از دانشکاه آمریکایی بیروت اخذ کرد و سپس برای تحصیل در مدرسه معماری (AA)راهی لندن شد. زاها حدید (Zaha Hadid) که در حال حاضر تبعه و شهروند انگلستان می باشد از سال ۱۹۷۲ در انجمن معماری لندن (Architectural Association in London) به تحصیل در رشته معماری پرداخت و در سال ۱۹۷۷ موفق به دریافت مدرک خود گردید. او پس از اتمام تحصیلات، به دفتر معماری متروپولیتن (Office for Metropolitan Architecture) پیوست و به همراه همکاران خود در OMA، رم کولهاس (Rem Koolhaas) و الیا زنگلیس (Elia Zenghelis)، به تدریس در مدرسه معماری AA پرداخت و بعدها تا سال ۱۹۸۷، آتلیه شخصی اش را در مدرسه AA سرپرستی نمود.
زاها حدید اخیراً عهده دار کرسی استادی کنزو تانگه (Kenzo Tange) در مدرسه طراحی دانشگاه هاروارد، و کرسی استادی سالیوان در دانشگاه ایلی نویز (Illinois)، مدرسه معماری شیکاگو، گردید و قبلاً نیز به عنوان استاد میهمان در دانشگاه هنر هامبورگ (Hochschule für Bildende Künste)، مدرسه معماری نولتن (Knolton)، استودیوی اوهایو و کارشناسان ارشد (Ohio and the Masters) در دانشگاه کلمبیا، نیویورک، تدریس نموده است. علاوه بر این، او عضو افتخاری آکادمی هنر و ادبیات آمریکا و همکار انستیتوی معماری آمریکا می باشد. وی در حال حاضر استاد دانشگاه هنرهای کاربردی وین در اتریش و دستیار درس طراحی معماری ائرو ساآرینن (Eero Saarinen) در ترم بهار ۲۰۰۴ دانشگاه ییل (Yale)، نیوهون (New Haven)، است.
حدید معماری است که پیوسته مرزهای معماری و طراحی شهری را گسترش می دهد. او در کارهایش با بهره گیری از مفاهیم فضایی جدیدی که تقویت کننده مناظر شهری موجود هستند، زیبایی شناسی نظری ای (غیرعملی) را پیگیری و تجربه می کند که تمام زمینه های طراحی از طراحی شهری تا طراحی داخلی و مبلمان را در برمی گیرد. با اینکه شهرت زاها حدید بیشتر بخاطر اصلی ترین کارهای ساخته شده اش می باشد، اما علایق و دل مشغولی های عمده او مستلزم اشتغال همزمان وی به فعالیت حرفه ای، تدریس و پژوهش است.
حدید اساس معماری را در نحوه فکر کردن به آن می داند. طرح های ساختمانی حدید که به صورت نقاشی عرضه می شوند، در ٢٥ سال گذشته، نقش مهمی در تحول معماری معاصر داشته اند. این آثار در موزه ها و گالری های معروف جهان از جمله موزه گوگنهایم و موزه هنرهای مدرن نیویورک به نمایش درآمده و بخشی از کلکسیون دائمی آنهاست.
زاها حدید با شرکت در مسابقات متعدد طراحی معماری، ایده ها و افکار نوینی را به معرض نمایش گذاشته است که این امر نشان دهنده رویکرد آوانگارد و پیشروی وی در طراحی معماری می باشد. اکثریت پروژه های مختلف او که تاکنون اجرا شده اند و یا در حال حاضر در دفتر وی بر روی آنها کار می شود، حاصل شرکت در این مسابقات هستند.
طرح های بدیع او برای ایجاد فضاهای معماری سال ها با تحسینی توأم با تردید روبرو بود. اما امروزه که جهان آمادگی بیشتری برای پذیرش و ایجاد بناهای پیچیده دارد، این طرح ها نیز با استقبال بیشتری روبرو شده است. او در کار خود از حرکت، ایجاد فضاهای خالی و فرم های کشیده افقی استفاده می کند و در زمینه طراحی مبلمان و معماری داخلی، طرح های نمایشگاهی و تجهیزات و لوازم صحنه نمایش نیز کارهای زیادی را انجام داده است.
زاها حدید تا به حال بخاطر طراحی پروژه های مختلف، چندین جایزه معماری دریافت نموده است و در سال ۲۰۰۴ نیز به عنوان برنده جایزه معماری پریتزکر، مهم ترین جایزه جهان در زمینه معماری، انتخاب گردید. او نخستینی زنی است که طی ۲۸ سال برگزاری جایزه پریتزکر، موفق به دریافت این جایزه معتبر بین المللی شده است. جایزه صدهزار دلاری پریتزکر طی مراسمی در روز ٣١ ماه مه همان سال در موزه آرمیتاژ در شهر سن پترزبورگ روسیه به این معمار عراقی ـ انگلیسی، اعطا گردید.
مشهورترین پروژه های ساخته شده زاها حدید عبارتند از:
۱ـ ایستگاه آتش نشانی Vitra، Weil am Rhein، آلمان (۱۹۹۳)
۲ـ ساختمان نمایشگاهی Lfone، Weil am Rhein، آلمان (۱۹۹۹)
۳ـ منطقه ذهن (Mind Zone) در گنبد هزاره، گرینویچ، لندن، انگلستان (۱۹۹۹)
۴ـ پارک سوار هونهایم شمالی، استراسبورگ، فرانسه (۲۰۰۱)
۵ـ جایگاه اسکی پرش Bergisel، Innsbruck، اتریش (۲۰۰۲)
۶ـ مرکز هنرهای معاصر Rosenthal، سین سیناتی، اوهایو، ایالات متحده (۲۰۰۳)
۷- مرکز مگی در بیمارستان ویکتوریا (۲۰۰۶)، کرکالدی، اسکاتلند
۸- ایستگاه قطار سریع السیر ناپل (۲۰۰۶)، ناپل، ایتالیا
۹- ساختمان مرکزی ب ام و (۲۰۰۵)، لیپزیگ، آلمان
۱۰- ترن هوایی (۲۰۰۷) اینسبورگ، اطریش
۱۱- مرکز علمی فائنو (۲۰۰۵)، وولفسبرگ، آلمان
۱۲- سکوی پرش اسکی برگیسل (۲۰۰۲)، اینسبورگ، اطریش
در حال حاضر نیز در دفتر زاها حدید بر روی پروژه های متنوعی کار می شود:
۱ـ مرکز ملی هنرهای معاصر (MAXXI)، رم، ایتالیا
۲ـ موزه گوگنهایم، Taichung، تایوان
۳ـ طرح کلی ناحیه Zorrozaurre، بیلبائو، اسپانیا
۴ـ توسعه مرکز هنرهای Price Tower، Bartlesville، ایالات متحده
۵ـ مرکز فرهنگی ـ ورزشی Herault، مون پلیه، فرانسه

زاها حدید یکی از معروفترین و معتبرترین معماران جهان است.

در سال 2004 برنده جایزه معماری پریتزکر شد و به عنوان اولین زن برنده این جایزه از زمان تعیین آن که 26 سال قبل بود، شناخته شد.

زاها حدید معماری است که پیوسته مرزهای معماری و طراحی شهری را گسترش می دهد.

تجربیات کاری او در زمینه ایده جدید کار سه بعدی، چهره مناظر شهری موجود را با زیبایی که در کلیه زمینه های طراحی، از طراحی شهری گرفته تا طراحی داخلی، اثاثیه و مبلمان خانه نهفته است، پررنگ تر می کند.

زاها حدید در طول زندگی کاری خود، سمت های مهمی در بهترین دانشگاه های جهان از جمله Harvard، Yale و بسیاری از دانشگاه های دیگر داشته است.

بعضی از سوابق درخشان کاری وی عبارتند از تالار اپرای خلیج کاردیف، ولز (1994)، منطقه ذهن در کاخ هزاره، گرینویچ، لندن، بریتانیا (1999)، مرکز هنرهای معاصر رم (1999)، ساختمان مرکزی ماشین آلات BMW در لیپزیک (2002).